Bezoek aan Schouwen

Op 14 mei j.l. gingen 36 leden van de AWN en de Heemkundige Kring De Bevelanden in alle vroegte op pad naar Schouwen. Er is voor deze dag een mooi programma in het vooruitzicht gesteld. De weersverwachting is: kans op regen; het wordt een heldere en zonnige dag.

Omstreeks 10.45 uur is er een hartelijk weerzien in de Orangerie op het Landgoed Moermond te Renesse. Onder het genot van een kop koffie met bolus geeft Remco Roestenburg, de uitbater van de Orangerie, ons uitleg over het landgoed en het slot. Het imposante Slot Moermond met haar brede oprijlaan en mooie gracht stamt oorspronkelijk uit de 13e eeuw. Het ligt lommerrijk omarmd door het Landgoed Moermond, een 45 hectare tellend, beschermd natuurgebied, waarvan 35 hectare bos en 10 hectare landbouwgrond.

Afb.1 Slot Moermond. Het landgoed werd rond 1229 gesticht door Constantijn van Zierikzee. De bekendste bewoners zijn Jan van Renesse (een persoonlijke vriend van Floris de Vijfde) en Witte van Haamstede. Tot tweemaal toe werd het door veldslagen verwoest en weer herbouwd. De laatste bewoners van het Slot, de familie Vriesendorp, woonde op Slot Moermond tijdens de tweede wereldoorlog. Zij hebben ervoor gezorgd dat het Landgoed heringericht werd en het Slot weer werd herbouwd. Alleen toen het Slot getroffen werd door de watersnoodramp in 1953 konden zij het niet opbrengen om in zo'n korte tijd weer het Landgoed en Slot te herbouwen. In 1955 werd het Slot en Landgoed na een grondige restauratie weer in de originele staat terug gebracht. Sindsdien is het Slot ondermeer in gebruik geweest als congrescentrum waar het bedrijfsleven en de overheid graag gebruik van maakten. Op dit moment word de unieke ambiance van het Slot graag gebruikt voor bruiloften, feesten en zakelijke bijeenkomsten. Na deze uitleg vertrekken we voor een wandeling om de slotgracht heen zodat we het slot aan alle zijden goed kunnen bekijken. We worden gewezen op de funderingen van het oude slot uit de 13e eeuw en de bouwfasen van het huidige slot Moermond. We mogen daarna op eigen gelegenheid het slot in alle hoeken en gaten bekijken waarbij Remco vertelde over geschiedenis, bewoners en het huidige gebruik. Een echte gastheer.

Omstreeks 12.00 uur is er een middagpauze waarbij ieder vrij is zijns weegs te gaan. Fietsen zijn beschikbaar om de omgeving te verkennen. Bankjes en stoelen in de zon worden benut voor het gebruiken van de lunch.

Omstreeks 14.00 uur verzamelen we ons op de zeedijk bij de Plompe Toren van Koudekerke. Ron Wielinga geeft uitleg over de verdronken zuidkust van Schouwen. Ook informeert hij ons over de plannen van het Projectbureau Zeeweringen. Daarin wordt een ringdijk om de Plompe Toren gelegd en een “doorbraak” in de huidige zeedijk gemaakt. Hiermee wordt een “overstroming” van de Koudekerkse toren nagebootst. Bezoekers kunnen dan zien en ervaren wat een dijkdoorbraak te weeg brengt. Menigeen vindt het plan ongewenst omdat de toren, door deze op te vijzelen tot boven het zeeniveau, uit zijn historische context wordt gehaald. We brengen een bezoek aan de tentoonstelling in de toren en genieten van het mooie uitzicht vanaf de toren. Met dit heldere weer en mooie witte wolkenlucht kunnen we de verdronken zuidkust van Schouwen goed overzien.

Afb.2 Plompe Toren te Koudekerke

We gaan naar Burgh-Haamstede waar gids Jacques Krekelaar ons op wacht. We trekken met de gids over het gereconstrueerde deel van de ringburgwal. Vanaf 880 werden in opdracht van de koning versterkingen, ringwalburgen, gebouwd als vluchtplaats voor de bevolking en het vee. Deze versterkingen werden aangelegd langs de kusten en aan riviermondingen, waar de Noormannen het land binnenvielen. In Vlaanderen, west Francië, werden de ringwalburgen tussen 883 en 891 aangelegd door graaf Bouwdewijn II (879-918). Op Walcheren en Schouwen dateren deze uit de laatste kwart van de 9e eeuw, waarschijnlijk Domburg tussen 881 – 887; Middelburg 884 – 892, Burgh 880 – 890. Tussen 910 en 963 zijn mogelijk de palissaden vernieuwd. De ringwalburg van Burgh ligt aan de kreek (Schelveringhe) van Burghsluis naar Haamstede, die in de 9e eeuw nog bevaarbaar was. Er lagen in de buurt goederen van de Abdij van Lorsch bij Worms (uit 776). De kerk van Haamstede (1100) is hier de oudste parochiekerk. De ringwalburg was door en voor de bewoners ontworpen. Er waren hier grafelijke goederen, maar ook St. Baaf en Echternach hadden hier gronden. Zij kunnen betrokken zijn geweest bij de aanleg van de burg. De burgen zijn eind 9e vroeg 10e eeuw in gebruikgenomen voor bewoning.

Afb.3 Ringwalbrug te Burgh

In 1995 is een omvangrijk boekwerk uitgegeven over de Vroeg-Middeleeuwse ringwalburgen in Zeeland. Dit boek is momenteel in vele regionale boekhandels in de aanbieding.

Onze gids loodst ons naar Sonnema's Bakkery, annex museumwinkel, lunchroom met terras waar we in de zon kunnen genieten van koffie met bolus. In een heerlijk klimaat werken we aan ons netwerk met geestverwanten en maken (hernieuwde) kennis met leden van beide organisaties. Onze gids geeft uitleg bij de perenbomen rond de kerkring, terwijl we ons naar “de Burghse Schoole” begeven. Hier zijn tentoonstellingen te bezichtigen over de ringwalburg, bodem vondsten, speelgoed historie en een klaslokaal inrichting uit de jaren 40-50 van vorige eeuw.

Afb.4 De Burghse Schoole

Hier nemen we afscheid van elkaar en kijken terug op een mooie en gezellige dag op Schouwen. We danken Dicky en Hanny voor hun organisatie van deze geslaagde dag.

Bas Chamuleau