De Spuije inhoud laatste nummers

De Spuije verschijnt drie keer per jaar

Hieronder vindt u een kort overzicht van de inhoud van enkele recent verschenen nummers.

 

 

Spuije 103 Voorjaar 2018

 

Inhoud

 

Strafkampen op de Bevelanden, 1945-1947 / Frank de Klerk

De muze in het kamp / Lo van Driel

Bericht vanuit het HMDB: Stoplap gemaakt met tenen van voet! / Hester van Rees

Koninklijke aandacht voor Waarde / Kees van den Bovenkamp

Liefde en onmin op Noord-Beveland: Aart van der Maas (1750-1817), landman, en zijn relatie met Johanna Liefbroer (1777-1847) / A.J. de Looff en P.C. van Voorst Vader †

 

Deze Spuije beginnen we met een tweetal artikelen over een onderwerp dat in de (Zeeuwse) geschiedschrijving over de Tweede Wereldoorlog nog weinig aandacht heeft gekregen: de interneringskampen voor NSB’ers. Waar bevonden die zich op de Bevelanden? Wie werden er opgesloten? Hoe werden de gevangenen behandeld? Allemaal vragen waarop Frank de Klerk in het artikel Strafkampen op de Bevelanden, 1945-1947 een antwoord probeert te geven.

In het volgende artikel gaat Lo van Driel in op een bijzondere activiteit van enkele geïnterneerden in Fort Ellewoutsdijk: zij schreven gedichten tijdens hun gevangenschap. In het gemeentearchief van Goes en de Zeeuwse Bibliotheek zijn twee schriftjes teruggevonden waarin die gedichten zijn verzameld. In zijn bijdrage vertelt Van Driel over de dichters en worden enkele gedichten besproken. De belangrijkste dichter in het fort was waarschijnlijk Martien Beversluis, onder andere oud-burgemeester van Veere. Hij was eerst pacifist, om vervolgens via het communisme bij het fascisme uit te komen.

In het Historisch Museum De Bevelanden is de expositie Buitengewoon en Markant te zien. Deze expositie heeft de geschiedenis van de Zak van Zuid-Beveland tot onderwerp. Er is onder andere informatie over het ontstaan van de Zak, het landschap en enkele van de kastelen die er hebben gestaan. Ook het dorpsleven in de negentiende en twinigste eeuw is onderdeel van de expositie. Hester van Rees geeft een overzicht.

Van Kees van de Bovenkamp hebben we weer een bijdrage over de geschiedenis van het dorp Waarde. Deze keer schrijft hij over de bezoeken die leden van de koninklijke familie door de jaren heen aan het dorp brachten.

In de loop der jaren hebben we regelmatig artikelen gepubliceerd van leden van de familie Van Voorst Vader. Zij hebben veel bijgedragen aan het vastleggen van de geschiedenis van Noord-Beveland. De laatste jaren waren deze artikelen van de hand van de heer P.C. van Voorst Vader. Helaas is hij afgelopen najaar overleden. In deze Spuije zijn laatste bijdrage, over liefde en overspel op Noord-Beveland.

 

 

Spuije 102 Winter 2017

 

Inhoud

 

De teloorgang van de vishuizen op Zuid-Beveland / Jan de Ruiter

100 jaar Nederlandse onafhankelijkheid 1813-1913 / Jan de Jonge

Emile Boonman over de St. Gerardus Majellaschool in Kwadendamme / Hester van Rees

Scheepsverkopingen in Mechelen van verkopers uit Zuid-Beveland in de zestiende eeuw / François van der Jeught

Emelisse en Hamerstede, twee verdronken dorpen op Noord-Beveland / Nico van Dinther

Boekindruk: De luchtoorlog boven Noord-Beveland, deel 1 / Gerard van der Wal

Twee keer Kimpe / Frank de Klerk

 

Deze Spuije begint met een artikel over gebouwen die veel dorpen op Zuid-Beveland hebben gesierd, maar die nagenoeg overal verdwenen zijn: de vishuizen. In het westen van Zuid-Beveland werd in deze gebouwtjes de verse vis aangevoerd die daar door de dorpsbewoners kon worden gekocht. Daarnaast was het ook een ontmoetingsplaats voor jong en oud. Jan de Ruiter geeft een overzicht van de bekende vishuizen.

In een artikel van Jan de Jonge gaan we terug naar de zomer van 1913. Toen werden in het hele land activiteiten georganiseerd ter gelegenheid van de viering van 100 jaar Nederlandse onafhankelijkheid en de opening van het Vredespaleis in Den Haag. Ook in Zeeland en op de Bevelanden deed men hier op veel plaatsen aan mee. Er was een grote tentoonstelling in Middelburg en op veel dorpen vierde men enthousiast feest. Met een uitzondering: Goes, daar werd veel gepraat, maar weinig gedaan.

Met Hester van Rees kijkt Emile Boonman vervolgens terug op zijn leven als onderwijzer in Kwadendamme. Begonnen op de jongensschool van het dorp, kreeg hij later de leiding over de nieuwe gemengde school. Veel veranderde in die jaren, veel verbeteringen, maar niet alles lijkt nu zondermeer beter.

Een bijzondere bijdrage komt uit Mechelen. François van der Jeught beschrijft hoe in de zestiende eeuw scheepseigenaren van de Bevelanden naar Mechelen kwamen om hun schepen, met namen als heude, pleit, kogge en waterschip daar te verkopen. Een vorm van handel waar eerder nauwelijks iets over bekend was. Zo draagt onderzoek in het Stadsarchief van Mechelen bij aan de kennis over het verleden van de Bevelanden.

Voor het laatste artikel blijven we dichter bij huis, op Noord-beveland. Nico van Dinther vertelt over de verdwenen dorpen Emelisse en Hamerstede. Plaatsen waar we nu alleen de namen nog van kennen, maar die door bodemvondsten en documenten toch weer enigszins tot leven komen.

 

 

Spuije 101 Zomer 2017

 

Rijkdom op het platteland van Zuid-Beveland in de zeventiende eeuw / Klaasjan Visscher

Strafzaken tegen kinderen in de periode 1810-1850 / G.J. Lepoeter

Expositie kunstkant in het Historisch Museum / Hester van Rees

Boekpresentatie en bijzondere streeksieraden in de vitrines in de Kloostergang van het museum / Hester van Rees

Soldaat Piet Geelhoed van de Irene-brigade / Cees van den Bovenkamp

Boekindruk: Door de ramp getroffen / Jan de Jonge

De geschiedenis van het ambulancevervoer op de Bevelanden/ Frank de Klerk

 

 

Na het verschijnen in full colour van het vorige nummer van de Spuije kregen we daar veel positieve reacties op. Daarom hebben we besloten om vanaf nu de Spuije steeds geheel in kleur te laten drukken. Natuurlijk zullen er nog steeds heel wat zwart/wit afbeeldingen in staan, dat brengt de aard van het materiaal nu eenmaal met zich mee. Maar het geeft ons in ieder geval meer mogelijkheden om een mooi tijdschrift te maken.

Wat de inhoud van deze Spuije betreft beginnen we met een artikel van Klaasjan Visscher. Hij heeft onderzoek gedaan naar de rijkdom van de plattelandsbewoners op Zuid-Beveland in de zeventiende eeuw en hoe die zich in de loop van de tijd ontwikkelde. Bleven degenen die op enig moment zeer welvarend waren dat ook decennina later of kwamen er steeds nieuwe families of personen op? Hadden de rijkste families ook de meeste invloed op bestuurlijk en economisch gebied? Interessante vragen waar Visscher een antwoord op probeert te geven.

Vervolgens kijkt Gerard Lepoeter naar het jeugdstrafrecht in de eerste helft van de negentiende eeuw. Hoe kwam de wetgeving tot stand, wat waren de uitgangspunten, hoe werden de wetten toegepast? Met een aantal aansprekende praktijkvoorbeelden laat Lepoeter zien dat rechters er niet voor terugschrokken om ook jonge kinderen tot gevangenisstraf te veroordelen.

Cees van den Bovenkamp zorgt weer voor een bijdrage over een Bevelander die actief was in de Tweede Wereldoorlog. Deze keer een verhaal over Piet Geelhoed uit Stroodorp, bij Kamperland. Hij was bij het begin van de oorlog gelegerd in de Peel-Raamstelling in Oost-Brabant. Toen die viel trok zijn eenheid naar de Belgische kust en stak over naar Engeland. Daar zou Piet deel uit gaan maken van de Prinses Irene-brigade.

Zoals gebruikelijk hebben we ook weer enkele bijdragen over tentoonstellingen in HMDB. Deze keer schrijft Hester van Rees over kunstkant en klederdrachten.

 

 

 

 

Spuije 100 voorjaar 2017

 

Des Levens Lot / Frits de Kaart

150 jaar Kanaal door Zuid-Beveland / Geri van Ittersum

Een Zeeuwse boer uit 1892 / Hester van Rees

Het Boek der Boeken in alle mogelijke verschijningsvormen / Arend van der Wel

‘Begrepen en gefondeert’; het oprichtingsstatuut van de Kapelse rederijkerskamer De Wijngaartranke / Bram le Clercq

Catharina Margaretha Saaijmans (1763-1849), drie stoplappen en de oorsprong van het vermogen van het echtpaar Vader-Saaijmans / P.J.A. van Voorst Vader

Naar aanleiding van /aanvulling op artikel meestoof De Nijverheid te Kapelle / Adri Haaij

Boekindruk: Boerderijen met hun inwoners in Oost-Zuid-Beveland / Kees van den Bovenkamp

Boekindruk: Naar Zeeland! Schilders van het Zeeuwse landschap / Frank de Klerk

 

Spuije 100 is een bijzonder nummer van ons blad: voor de honderdste keer een uitgave met artikelen over verleden en heden van de Bevelanden. Voor de gelegenheid geheel in kleur. In november 1978 verscheen het eerste nummer van ons blad. De eerste paar jaar één keer per jaar, maar al snel werd dat tweemaal. Naast de Spuije werd in die tijd ook ieder jaar nog het Historisch Jaarboek voor Noord- en Zuid-Beveland uitgegeven. Die situatie heeft geduurd tot en met 1998, toen het laatste jaarboek is verschenen. Sindsdien verschijnt de Spuije drie keer per jaar. Het uiterlijk is in die jaren flink veranderd. We zijn begonnen met een eenvoudig blaadje van 24 pagina’s op A-5 formaat en vanaf nummer 45 werd dat het grotere tijdschrift, zoals we dat nu nog maken, met 32 pagina’s. Weer later is de omvang toegenomen tot de 48 pagina’s die we nu al enkele jaren tot onze beschikking hebben. Voor deze bijzondere uitgave zelfs 64 pagina’s.

Met het noemen van de artikelen komen we bij een groep personen die ons zeer dierbaar is: de auteurs. Ze zijn met velen en zorgen voor een gestage stroom bijdragen over de Bevelandse geschiedenis. Soms dreigt die stroom te slinken tot een een kabbelend beekje, om gelukkig steeds weer aan te zwellen tot een brede rivier. Breed is ook het terrein waarop die auteurs zich in hun bijdragen begeven, zoals onze lezers in de loop der jaren zullen hebben gezien. Dank dus aan allen die door de jaren heen hun aandeel hebben geleverd aan het inzichtelijk maken van het Bevelandse verleden. Blijft u dit vooral doen, we zien de bijdragen met heel veel belangstelling tegemoet.

Eén groep is in dit voorwoord nog niet genoemd: onze lezers. Ook u bent met velen, zowel van de Heemkundige Kring als van de Vrienden van het Museum. De meeste leden wonen op de Bevelanden of elders in Zeeland, maar een verrassend groot aantal ook verderop in het land. Mensen die zich met de Bevelanden verbonden blijven voelen, ook als ze de streek soms al lang hebben verlaten. Mocht u op- of aanmerkingen hebben over de Spuije laat het ons dan weten, we maken het blad tenslotte voor de lezers.

 

 

 

Spuije 99 winter 2016

 

Naar een joods huisje leiden taloze paden / Jan Kouwen

Een bijzonder kleed ... / Hester van Rees

Het paard van Sint-Nicolaas / Hanny Louisse

Over de beschrijving van Reimerswaal door Jacob van Deventer / Adri Mackor

Goes ‘laat’aan de telefoon / Otto Hoogerhuis †

Het Wilhelmus: drie misverstanden / Bram Maljaars

 

Nadat we in de vorige Spuijes uitgebreid aandacht konden besteden aan de Rooms-Katholieke gemeenschap in Goes, is het deze keer de beurt aan het joodse deel van de Goese bevolking in de negentiende eeuw. Een kleine en in de geschiedschrijving van de Bevelanden een vrijwel vergeten groep. Jan Kouwen verdiepte zich in het wel en wee van deze bevolkingsgroep die in Goes enige tijd de beschikking had over een eigen school en een synagoge.

Voor het volgende artikel gaan we vrijwel naar de andere kant van de wereld. Naar kamp Banjoebiroe, op Java, waar duizenden mensen door de Jappanners gevangen werden gehouden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een van hen was de uit Goes afkomstige Alexandrine Duvekot. Op het laatst van haar leven heeft zij haar verhaal over die periode verteld aan haar stiefzoon Jack de Vries die de verhalen in een boek heeft uitgewerkt. Als dank voor haar activiteiten in het kamp hebben haar medegevangenen een tafelkleed geborduurd, met taferelen uit het kampleven. Dit kleed wordt deze winter in HMDB tentoongesteld. Hester van Rees beschrijft het kleed en het leven van Lex Duvekot.

Ongeveer een jaar geleden werd de hulp van de Heemkundige Kring gevraagd bij het zoeken naar het paard van Sinterklaas. Hanny Louisse ging op zoek en vond de gevraagde informatie over de schimmel, luisterend naar de naam ‘Bandiet’, tenslotte bij de Sint zelf.

Adri Mackor verdiept zich al lange tijd in de geschiedenis van de stad Reimerswaal. Een bekende kaart van de stad is die van Jacob van Deventer. Mackor geeft een beschijving over de totstandkoming van de kaart en gaat in dit artikel na hoe betrouwbaar die is.

In dit nummer ook het laatste artikel van onze vorig jaar overleden redactievoorzitter Otto Hoogerhuis. In deze bijdrage lezen we hoe de aanleg van het tefefoonnet en het gebruik van de nieuwe technologie in Goes plaatsvond. De stad liep bepaald niet voorop in deze ontwikkeling, ook niet in vergelijking met andere Zeeuwse steden. Pas rond 1920 zou Goes deze achterstand weten weg te werken.

Van Bram Maljaars ontvingen we een artikel over het Wilhelmus. Voor de lezer van nu doen schrijfwijze en inhoud van de tekst soms vreemd aan. Maljaars legt uit waar deze ‘eigenaardigheden’ vandaan komen en stelt de vraag of we daar een probleem van moeten maken.

 

Zie ook Tijdschriftenbank